Muồng đen là loại cây đa tác dụng. Đặc biệt nó làm cây bóng mát và cây cảnh có nhiều giá trị thẩm mỹ, cải tạo môi trường, thích hợp để trồng trong các khu đô thị, vườn hoa. Muồng đen có thể phát triển ở hầu hết các địa phương trên cả nước.
1. Giới thiệu chung về cây Muồng đen
– Tên thường gọi: Muồng đen
– Tên gọi khác: Muồng xiêm
– Tên khoa học: Senna siamea
– Thuộc họ thực vật: Fabaceae (họ Đậu)
– Nguồn gốc: vùng Đông Nam Á
Ở nước ta cây Muồng đen mọc hoang dại trong các rừng tự nhiên từ Quảng Ninh đến các tỉnh Tây Nguyên như Gia Lai, Kon Tum, Đắk Lắk và phía nam như Đồng Nai.
2. Đặc điểm cây Muồng đen
▼ Đặc điểm hình thái cây Muồng đen
– Là loại cây thường xanh cao từ 15-20 m, đường kính thân khoảng 30-45 cm
– Vỏ cây hơi nhẵn, cành non có khía phủ lông tơ mịn
– Cây có lá kép lông chim một lần chẵn, mọc cách, dài từ 10-15 cm, cuống lá dài 2-3 cm. Lá chét có 7-15 đôi, hình bầu dục rộng đến bầu dục dài, dài 3-7 cm, rộng 1-2 đầu tròn với một mũi kim ngắn. Lá cây Muồng đen kèm nhỏ, sớm rụng.
– Cụm hoa chùy lớn ở đầu cành, có nhiều hoa. Cánh đài có 5 hình tròn, dày, không bằng nhau, mặt ngoài phủ lông nhung. Cánh tràng màu vàng có hình trứng ngược, rộng, có móng ngắn. Có 2 nhị mở ở đỉnh. Bầu phủ lông tơ mịn.
– Quả Muồng đen hình dẹt, nhẵn, lượn sóng theo chiều dọc với những đường nối nổi lên. Quả dài từ 20-30 cm, chiều rộng từ 15-20 mm.
– Hạt màu nâu nhạt khi khô, dẹt, hình bầu dục. Một quả thường có 20-30 hạt.
▼ Đặc điểm sinh lý, sinh thái cây Muồng đen
– Cây mọc nhanh, nảy chồi khoẻ. Khi 3-5 tuổi thì bắt đầu ra hoa và quả.
– Cây thường phân bố ở độ cao lên tới 1200m so với mực nước biển, nơi có lượng mưa trung bình năm trên 1500mm nhưng cũng chịu được ở vùng có lượng mưa bình quân năm dưới 500mm.
– Muồng đen là cây trung tính thiên về ưa sáng, ưa đất ẩm giàu Canxi và đất bồi tụ trung tính màu mỡ.
– Cây mọc được trên đất khô cằn, kể cả đất cát nghèo xấu. .
– Muồng đen không kén đất, nhưng không chịu được nơi đất thấp, không thoát nước, dễ bị úng, ngập trong mùa mưa.
– Trong điều kiện đất tốt, đủ nước Muồng đen thay lá rất nhanh và không rụng lá toàn phần. Tuy nhiên trong điều kiện khô hạn và nhiệt độ thấp thì cây rụng lá toàn bộ trong mùa đông.
3. Công dụng của cây Muồng đen
– Muồng đen được trồng khá phổ biến tại nước ta để ngăn cản bụi dọc đường phố hoặc cây làm cảnh trong sân vườn, trong các công viên, các khu đô thị, khu dân cư,… của Việt Nam. Hầu hết các địa phương trên cả nước đều trồng loài cây này.
– Cây được trồng làm cây bóng mát, cây cảnh quan ven đường, các khu công nghiệp, nhà máy,…
– Được trồng thành rừng để lấy gỗ hoặc trồng làm rừng phòng hộ vùng cát ven biển
– Ngoài ra còn được trồng để làm cây che bóng cho Chè, Cà phê,…
– Gỗ của Muồng đen có dác lõi phân biệt: dác màu trắng vàng đến trắng, dày 3-7cm trong khi lõi lại có màu nâu đậm đến đen tím. Thớ gỗ thẳng, cứng, khó mục, không bị mối mọt được dùng trong xây dựng, đóng đồ gỗ cao cấp, đồ mỹ nghệ,…
4. Kỹ thuật gây giống và trồng cây Muồng đen
▼ Kỹ thuật ươm gieo hạt Muồng đen
– Ngâm hạt trong nước nóng khoảng 70°C, để nguội qua đêm, vớt ra, ủ hoặc gieo vào khay cát, khi hạt nảy mầm thì đem gieo
– Hạt nảy mầm sớm nhất là sau 8 ngày, kết thúc nảy mầm 20 ngày sau khi gieo
– Đem hạt nảy mầm gieo vào bầu. Bầu có kích thước 9 x 15cm với thành phần ruột bầu gồm 80% đất mặt vườn + 20% phân chuồng hoai mục
– Trong thời gian gieo ươm phải thường xuyên chăm sóc cây: 3 tháng đầu luôn đảm bảo cây đủ ẩm, 15 ngày làm cỏ phá váng và tưới 2 ngày 1 lần nước phân chuồng hoai hoặc phân NPK pha loãng với nồng độ 04-0,2%
– Che bóng cho cây con 25% so với ánh sáng tự nhiên
– Thời vụ gieo thường vào đầu mùa mưa. Thời gian nuôi cây con trong vườn từ 2-3 tháng
– Khi cây con đạt chiều cao từ 20cm thì đem trồng ở vườn ươm. Sau khoảng 20-25 tháng, cây cao trên 2m thì mới đánh bầu đất đi trồng
▼ Lưu ý kỹ thuật trồng cây Muồng đen
– Lưu ý kỹ thuật bứng cây Muồng đen: nên bứng câykhi cây con cao khoảng 3m, kích thước bầu phải trên 30 – 40 cm, phía dưới 20 – 30 cm và chiều cao 40 – 50 cm
– Để đảm bảo cây sống 100%, kích thước bầu có thể lớn hơn. Nếu để kích thước bầu nhỏ hơn để tiết kiệm công đánh bầu và vận chuyển thì phải chú ý moi bới lấy càng nhiều rễ càng tốt
– Sau khi đào hố trồng xong, không nên nhấc bầu lên mặt đất luôn mà phải dùng dây ràng buộc bầu theo kiểu mắt cáo để khỏi vỡ bầu
– Dùng dao sắc cắt những chỗ bị dập. Cần cắt bớt 50 – 70% tổng số lá trên cây để hạn chế thoát hơi nước của lá
– Bứng cây ngày nào nên trồng luôn trong ngày đó, không để hôm sau vì để lâu cây dễ chết hoặc cây lâu phục hồi
